เกี่ยวกับโครงการ

ที่มาของโครงการ

แม้ "ซะกาต" จะเป็นหลักปฏิบัติที่มุสลิมทำกันมานานนับพันปี แต่ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ การจัดการซะกาตยังมีปัญหาอยู่มาก เพราะส่วนใหญ่ผู้คนมักจ่ายซะกาตกันแบบส่วนตัว ไม่เปิดเผย ทำให้ไม่รู้ว่ามีการจ่ายและการรับซะกาตมากน้อยแค่ไหน และการช่วยเหลือก็มักกระจุกอยู่ในวงแคบ ไม่สามารถยกระดับเป็นสวัสดิการสังคมได้อย่างเต็มที่

องค์กรที่ใกล้ชิดกับชุมชนที่สุดคือ "มัสยิด" แต่มัสยิดส่วนใหญ่จัดเก็บเฉพาะซะกาตฟิตเราะห์ (ซะกาตอาหารช่วงอีดฟิตรี) ส่วนซะกาตทรัพย์สินแทบไม่มีเลย แม้จะอยู่ภายใต้การดูแลของคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัด แต่ก็ยังไม่มีระบบหรือแนวปฏิบัติที่ชัดเจนสำหรับการบริหารซะกาตโดยเฉพาะ

มุมมองทางเศรษฐศาสตร์

ซะกาตไม่ใช่แค่เรื่องศาสนา แต่ยังเป็น "เครื่องมือทางเศรษฐกิจ" ที่ช่วยลดความเหลื่อมล้ำ กระจายรายได้ และทำให้เศรษฐกิจหมุนเวียนดีขึ้น ช่วยพยุงเศรษฐกิจในช่วงตกต่ำ และลดความร้อนแรงในช่วงเติบโต ทำให้ระบบเศรษฐกิจมีความสมดุลและยั่งยืน

การทำงานของมูลนิธิสร้างสุขมุสลิมไทย (สสม.)

ในช่วงปี 2565–2568 สสม. ได้ทำงานร่วมกับ สสส. และเครือข่ายองค์กร 7 แห่งในหลายจังหวัด เพื่อผลักดันให้เกิด "กองทุนซะกาตระดับภูมิภาค" โดยมีต้นแบบจากกองทุนซะกาตเดิมในหลายจังหวัดมาช่วยถ่ายทอดประสบการณ์

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น

• เกิดกองทุนซะกาตที่มีระบบและมาตรฐาน 63 กองทุน
• มีเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้และพัฒนาศักยภาพเครือข่าย
• มีการจัดตั้งคณะกรรมการกองทุนในพื้นที่ต่างๆ
• สามารถวางระบบจัดเก็บซะกาตฟิตเราะห์ได้อย่างเป็นระบบ ผ่านคู่มือ "Zakat Kid"

ความท้าทายที่ยังคงอยู่

สำหรับซะกาตทรัพย์สิน (ซะกาตมาล) ยังมีปัญหา เช่น:

• คนไม่รู้หรือไม่เข้าใจหลักการซะกาต แม้มีทรัพย์ถึงเกณฑ์ก็ไม่จ่าย
• มัสยิดยังไม่มีระบบจัดการที่ดี ไม่มีมาตรฐานด้านการจัดเก็บ การแจกจ่าย การทำบัญชี และความโปร่งใส